LifestyleZdrowie

Paulina Barczak, Pebelle – Cechy osobowości a choroby somatyczne z perspektywy psychokosmetologa. Typ A.

Terminem chorób psychosomatycznych określa się te choroby fizyczne (somatyczne), które objawiają się na tle psychogennym (przede wszystkim emocjonalnym). Tym emocjonalnym tłem są codzienne wzburzenia frustracji, tłumiony gniew czy sytuacje konfliktowe (Jarosz, 2004).

Choć pojęcie psychosomatyczny wprowadził w 1818 roku niemiecki psychiatra – Heinroth, to twórcą medycyny psychosomatycznej jest Franz Alexander. Uważał on, że za niemal wszelkimi chorobami fizycznymi stoją emocje, z tą różnicą, że wywołują je inne czynniki. Wśród schorzeń psychosomatycznych wyróżnia się m.in. wrzody żołądka, cukrzycę, nadczynność tarczycy i niektóre choroby skóry.

Paulina Barczak – Pebelle

Z poziomu psychokosmetologa, te ostatnie są obiektem mojego szczególnego zainteresowania. W tym miejscu przydałaby się geneza “psychosomy”, czyli na co zwrócić uwagę i na które aspekty być czujnym, aby uniknąć tego typu schorzeń?

Przede wszystkim na cechy osobowości, które mogą wpłynąć na stan zdrowia somatycznego bezpośrednio lub pośrednio. Bezpośrednio to one stanowią czynniki ryzyka rozwoju choroby somatycznej, np. wysoki poziom gniewu predysponuje do rozwoju choroby wieńcowej (Williams i wsp., 2000). Pośredni wpływ może wynikać z samego posiadania cech, zwiększających podatność na stres (np. neurotyczność). To właśnie on prowadzi do pogorszenia stanu fizykalnego. Inny pośredni związek między cechami osobowości a pogorszeniem zdrowia somatycznego może istnieć w przesadnym, niekiedy kompulsywny podejmowaniu zachowań szkodliwych dla zdrowia, np. używaniu substancji psychoaktywnych czy też objadaniu się. Nieracjonalne odżywianie może znacząco pogorszyć kondycję skóry. Od dawna mówi się o niekorzystnym wpływie niektórych pokarmów, np. ostre przyprawy, czekolada, żywność typu fast-food. A przecież nie każdy na nie reaguje wypryskami na twarzy.

Nie możemy zapominać też o odwrotnej zależności, czyli wpływie stanu somatycznego na stan psychiczny, np. zapalenie mózgu może skutkować trwałymi zmianami osobowości, a niedotlenienie mózgu w przebiegu zatrucia tlenkiem węgla – zespołem amnestycznym. Okiem psychokosmetologa oceniam podobną zależność w przypadku wpływu złej kondycji skóry (np. trądzik, łuszczyca czy łupież) na stan psychiczny osób dotkniętych problemem.

Samopoczucie może wpływać na kondycję wszystkich organów i układów, a potrzebne do tego nasilenie stresu i rodzaj organu, który mu ulega, może być indywidualnie zmienny. Znaczy to tyle, że wynikiem działania stresu u jednej osoby może być choroba wrzodowa żołądka, a u drugiej – ostry zespół wieńcowy (Seligman i wsp., 2003). A z psychokosmetologicznej perspektywy – skóra problematyczna może znacznie obniżyć poczucie wartości, odbierając tym samym pewność siebie, a nawet doprowadzić do stanów lękowych i depresyjnych.

Pojęcie osobowości zawiera zestaw cech, charakteryzujących daną osobę poprzez wzór jej zachowań:
– rozpoznawania i okazywania emocji,
– zdolności kontrolowania impulsów,
– budowania relacji interpersonalnych oraz
– sposobu postrzegania siebie i otoczenia.

Wzór ten, kształtowany w dzieciństwie i wieku młodzieńczym, pozostaje względnie trwały w dalszym życiu osobniczym. Jednak jest on równocześnie elastyczny, czyli prawidłowo rozwinięta osobowość zapewnia jednostce zdolność przystosowywania się do nowych warunków życiowych i spełniania uwarunkowanych kulturowo oczekiwań środowiska. Osobowość uznaje się za zaburzoną, jeżeli reprezentowany przez nią zespół cech utrudnia funkcjonowanie w społeczeństwie i budzi subiektywny dyskomfort. Może się to przejawiać, np. brakiem zdolności utrzymania posady lub problemami w relacjach interpersonalnych (Ogińska-Bulik, Juczyński, 2008).

Wyróżnia się 3 typy osobowości (wzory zachowań) sprzyjające chorobom: Typ A
Typ C
Typ D

Typ A cechuje ciągłe poczucie presji czasu, wykonywanie w pośpiechu czynności codziennego życia osobistego i zawodowego, odczuwanie potrzeby współzawodnictwa i nastawianie się wrogo do osób krzyżujących im plany, tłumienie emocji, widoczne napięcie mięśni mimicznych, łatwość irytowania się i nieufność. Agresję i poczucie bezradności wzmagają wszelkie niepowodzenia w życiu codziennym.

Osoby o wzorze zachowania A należy odróżnić od osób ambitnych, dążących do założonych celów, które jednocześnie są ekspresyjne i są w stanie stawić czoła nowym wyzwaniom bez dekompensacji stanu psychicznego.

Badanie z grupą kontrolną wykazało, że wzór zachowania A stanowi niezależny czynnik ryzyka zachorowania na nadciśnienie tętnicze (Al-Asadi, 2010). Elementem niepokojącym dla osobowości typu A jest również skłonność do stanów depresyjnych. Brak zaspokojonych ambicji i wygranej we współzawodnictwie wiążą się z poczuciem bezradności i depresją.

Z perspektywy psychokosmetologa – osobowość typu A przejawia tendencje do zaburzeń gospodarki hormonalnej, wpływającej na kondycję skóry, obniżając jej jakość zmianami zapalnymi. Charakterystyczne jest też wypadanie włosów na tle hormonalnym, np. łysienie androgenowe. Ponadto zauważa się predyspozycje do kruchości naczyń krwionośnych, objawiających się tzw. teleangiektazjami (pękającymi naczynkami, rumieniem) a nawet trądzikiem różowatym – chorobie pobudzanej m.in. przez stres.

Dlatego tak ważne jest holistyczne spojrzenie na ciało człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem kondycji psychiki. Równowaga wewnętrzna (homeostaza) jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania w środowisku. Podkreślam to regularnie rozpowszechniając w social mediach Piramidę Higieny Ciała (PHC) oraz używając jej jako jednego z głównych narzędzi do pracy nad rozwojem osobistym podczas projektu 100 dni z Pebelle. Wydawałoby się, że w tym przypadku najbardziej istotnym jest 5. poziom PHC – PSYCHE, traktujący o higienie psychiki. Jednak uważam, że bardzo wnikliwie należy przyglądać się codziennie każdemu z poziomów. Sposób odżywiania, chęć lub jej brak do podjęcia aktywności fizycznej, jakość snu, kondycja skóry – są nie mniej ważne.


Bibliografia:
Al-Asadi, N. (2010) Type A behaviour pattern: is it a risk factor for hypertension? DOI:10.26719/2010.16.7.740
Jarosz, M. (2004) “Co każdy powinien wiedzieć o chorobach psychicznych”. Łódź: Piątek Trzynastego Wydawnictwo, s. 85-86, seria: Nasze zdrowie. ISBN 83-7415-003-3.
Ogińska-Bulik, N., Juczyński, Z. (2008) Osobowość – stres a zdrowie. Difin. Warszawa, wyd. 1
Seligman, M.E.P, Ernst, R.E., Gillham, J., Reivich, K., Linkins, M. (2009) Positive education: positive psychology and classroom interventions. Oxford Review of Education, Vol. 35, No. 3, June 2009, pp. 293–311
Williams, D. G. ; Baruch, Z., 2000. African grass invasion in the Americas: ecosystem consequences and the role of ecophysiology. Biological Invasions, 2: 123–140

Leszek Cieloch Administrator
Sorry! The Author has not filled his profile.
×
Leszek Cieloch Administrator
Sorry! The Author has not filled his profile.