Aktualności Gospodarka 8 października 2026
Jeszcze trzy lata temu Apator alarmował o zagrożeniach związanych z instalowaniem inteligentnych liczników o chińskich powiązaniach kapitałowych. W debacie pojawiały się argumenty dotyczące cyberbezpieczeństwa, infrastruktury krytycznej i ochrony polskiego przemysłu. Dziś tamta kampania nabiera nowego znaczenia. Producent przedstawiany jako chiński posiadał fabrykę na Litwie, a sam Apator w kolejnych latach nie uniknął problemów z realizacją kontraktów. Za opóźnienia w dostawach dla PGE Dystrybucja naliczono mu ponad 2,14 mln zł kary umownej.
Jesienią 2023 roku rynek inteligentnych liczników energii stał się areną ostrej rywalizacji. Polska rozpoczynała jedną z największych operacji modernizacji infrastruktury pomiarowej, a dostawcy walczyli o wieloletnie kontrakty warte setki milionów złotych. Jednym z najbardziej aktywnych uczestników publicznej debaty był Apator, który podnosił kwestie bezpieczeństwa technologicznego i zagrożeń wynikających z obecności chińskiego kapitału w sektorze energetycznym.
We wrześniu 2023 roku na Onecie ukazał się materiał komercyjny przygotowany na zlecenie Apatora, zatytułowany „Chiński licznik w każdym warszawskim mieszkaniu? A co z bezpieczeństwem?”. Publikacja zestawiała modernizację polskiej energetyki z globalną rywalizacją Chin i Zachodu oraz zagrożeniami dla infrastruktury krytycznej. W październiku prezes Apatora Maciej Wyczesany mówił z kolei o Warszawie jako mieście, w którym wszystkie nowe liczniki będą produkcji chińskiej.
Tymczasem urządzenia dostarczane przez konsorcjum ESMETRIC Group i UAB Elgama-Elektronika pochodziły od producenta posiadającego zakład produkcyjny w Wilnie. Chińskie powiązania dotyczyły przede wszystkim struktury właścicielskiej oraz części łańcucha dostaw. Stoen Operator informował ponadto, że urządzenia przeszły testy laboratoryjne, obejmujące również cyberbezpieczeństwo.
Różnica pomiędzy chińskim kapitałem a chińskim miejscem produkcji nie jest wyłącznie semantyczna. W przypadku zamówień publicznych może wpływać na postrzeganie wiarygodności dostawcy, szczególnie gdy przedmiotem kontraktu jest infrastruktura o strategicznym znaczeniu dla państwa.
Ponad dwa miliony złotych kary dla Apatora
W lipcu 2024 roku Apator zawarł z PGE Dystrybucja umowę na sukcesywne dostawy jedno- i trójfazowych liczników zdalnego odczytu. Realizacja kontraktu napotkała jednak trudności. Część urządzeń z pierwszych trzech transz nie została dostarczona w terminie, w wyniku czego PGE naliczyła producentowi karę umowną w wysokości 2 141 865,23 zł.
Problemy obejmowały m.in. terminowość dostaw komponentów, organizację produkcji i logistykę. Podjęto działania naprawcze, a spór dotyczący kary stał się przedmiotem mediacji i ugody.
Nie oznacza to, że problemy z terminowością dostaw można utożsamiać z zagrożeniami cyberbezpieczeństwa, przed którymi wcześniej ostrzegał Apator. Pokazują jednak, że wiarygodność dostawcy strategicznych urządzeń powinna być oceniana wielowymiarowo. Oprócz pochodzenia technologii równie istotne pozostają zdolności produkcyjne, jakość wykonania i terminowość realizacji zamówień.
Local Content w konfrontacji z praktyką biznesową
Kolejnym elementem strategii komunikacyjnej Apatora było podkreślanie znaczenia Local Content, czyli udziału krajowego i europejskiego przemysłu w realizacji strategicznych inwestycji. Argument ten ma istotne znaczenie w kontekście bezpieczeństwa energetycznego oraz ograniczania zależności od dostawców spoza Unii Europejskiej.
Jednocześnie historia należącego do Grupy Apator zakładu PAFAL w Świdnicy pokazuje, że realizacja tej idei w praktyce nie jest oczywista. Wraz ze zmianami technologicznymi działalność zakładu była stopniowo ograniczana, rozwój nowych rozwiązań pomiarowych koncentrowano poza Świdnicą, a część majątku przedsiębiorstwa została sprzedana.
Z biznesowego punktu widzenia restrukturyzacja może być uzasadniona. Pozostaje jednak pytanie, jak definiować Local Content i czy powinien on oznaczać wyłącznie europejską strukturę właścicielską, czy również faktyczne utrzymywanie produkcji, kompetencji technologicznych i miejsc pracy w kraju.
Bezpieczeństwo czy przewaga konkurencyjna?
Historia rywalizacji na rynku inteligentnych liczników pokazuje, jak silnie argumenty dotyczące bezpieczeństwa państwa mogą splatać się z interesami gospodarczymi. Zagrożenia związane z cyberbezpieczeństwem są realne i wymagają niezależnej oceny. Nie powinny jednak stawać się podstawą do automatycznego kwestionowania urządzeń wyłącznie ze względu na narodowość właściciela przedsiębiorstwa.
Równie ważne jest stosowanie jednakowych standardów wobec wszystkich uczestników rynku. Dotyczy to zarówno bezpieczeństwa oprogramowania i pochodzenia komponentów, jak również jakości produktów, stabilności łańcucha dostaw i zdolności do terminowej realizacji kontraktów.
Przypadek Apatora pokazuje, że w debacie o bezpieczeństwie polskiej energetyki nie wystarczy pytać, skąd pochodzi kapitał producenta. Trzeba również sprawdzać, co faktycznie produkuje, gdzie to robi i jak wywiązuje się ze swoich zobowiązań.
To właśnie te kryteria, a nie siła medialnej narracji, powinny decydować o wyborze dostawców infrastruktury, od której zależeć będzie funkcjonowanie polskiej energetyki przez kolejne dekady.
Sprostowanie dotyczące artykułu o Apator S.A.
W związku z publikacją artykułu pt. „Apator ostrzegał przed chińskimi licznikami. Tymczasem sam zapłacił ponad 2 mln zł kary za opóźnienia” redakcja BusinessJournal.pl informuje, że zawarte w tytule stwierdzenie o zapłaceniu przez Apator S.A. kary umownej w wysokości ponad 2 mln zł było nieprecyzyjne.
W rzeczywistości w związku z opóźnieniami w realizacji dostaw liczników energii PGE Dystrybucja naliczyła Apator S.A. karę umowną w wysokości 2 141 865,23 zł. Nie jest to jednak równoznaczne z faktycznym uiszczeniem tej kwoty przez spółkę.
Jak wynika ze stanowiska Apator S.A., strony zawarły następnie ugodę mediacyjną, na podstawie której ostatecznie rozliczyły kwestie sporne związane z realizacją kontraktu.
Redakcja podkreśla, że pierwotna publikacja dotyczyła szerszego zagadnienia konkurencji na rynku inteligentnych liczników energii, bezpieczeństwa infrastruktury energetycznej oraz realizacji zamówień przez dostawców urządzeń pomiarowych.
Przepraszamy za nieprecyzyjne sformułowanie zawarte w tytule, które mogło sugerować, że Apator S.A. faktycznie zapłacił karę w podanej wysokości.
Redakcja Businessjournal.pl
